Những siêu bão kinh hoàng nhất trong lịch sử

1. Bão Bhola năm 1970

Bão Bhola được coi là siêu bão nhiệt đới mạnh nhất từng đổ bộ vào Đông Pakistan (Bangladesh ngày nay) và vùng Tây Bengal của Ấn Độ vào ngày 12/11/1970. Cơn bão này đã khiến khoảng 300.000 – 500.000 người thiệt mạng, khiến nó trở thành một trong những thảm họa tự nhiên chết chóc nhất trong lịch sử. Mặc dù sức mạnh của trận bão này chỉ được xếp ở mức siêu bão cấp 3, tuy nhiên nó khiến nhiều người thiệt mạng như vậy là do những cơn sóng lớn do nó gây ra làm ngập lụt các đảo thấp ở Ganges Delta, cuốn trôi các làng mạc và mùa màng trong khu vực.

2. Bão Nina năm 1975

Tháng 8/1975, bão Nina bất ngờ đổ bộ vào Trung Quốc với sức mạnh khủng khiếp đến mức nó khiến con đập Banqiao ở tỉnh Hà Nam bị vỡ ngay lập tức. Đập Banqiao bị vỡ gây ra trận lụt lớn đến mức nó gây ra một loạt các sự cố vỡ đập liên hoàn khắp Trung Quốc, khiến thiệt hại do bão Nina gây ra tăng lên gấp bội. Là một trong những cơn bão nguy hiểm nhất châu Á được lịch sử ghi nhận, bão Nina hoành hành chỉ trong thời gian rất ngắn nhưng vô cùng mạnh mẽ và cướp đi mạng sống của khoảng 100.000 người.

3. Bão Kenna năm 2002

Trận siêu bão cấp 5 Kenna là trận bão lớn thứ 3 trên Thái Bình Dương đổ bộ vào bờ biển Mexico vào ngày 25/20/2002. Với tốc độ gió 225 km/h và sóng lớn cao 5 mét, trận siêu bão này đã gây thiệt hại tới 101 triệu USD cho Mexico.

4. Bão Pauline năm 1997

Không chỉ là một con bão có sức tàn phá khủng khiếp nhất từng đổ bộ vào Mexico, bão Pauline còn là một trong những cơn bão chết chóc nhất. Khi đổ bộ vào bờ biển Mexico, bão Pauline đã gây ra mưa lớn với lượng nước mưa đo được ở Acapulco là 406 mm. Mưa như trút nước đã gây ra những trận lở đất kinh hoàng, chôn vùi nhiều làng mạc nhà cửa, khiến khoảng 250-400 người thiệt mạng và 300.000 người mất nhà cửa. Ngoài ra, bão Pauline còn là một trong những cơn bão gây ra thiệt hại nặng nề nhất về kinh tế, với tổng thiệt hại lên tới 7,5 tỉ USD.

5. Bão Ike năm 2008

Bão Ike là một trong 3 cơn bão khủng khiếp nhất từng đổ bộ vào Bắc Mỹ, gây ra thiệt hại 24 tỉ USD ở Mỹ, 7,3 tỉ USD ở Cuba, 200 triệu USD ở Bahamas, và 500 triệu USD ở Turks và Caicos. Được hình thành vào sáng ngày 1/9/2008, siêu bão Ike dần mạnh lên cấp 4 với áp suất dưới 930 mbar hPa và trở thành cơn bão mạnh nhất Bắc Đại Tây Dương năm 2008. Sau khi quét qua Cuba và vịnh Mexico, bão Ike với sức gió khoảng 205 km/h đã đổ bộ vào bang Texas của Mỹ và sau đó tiêu tan dần, khiến ít nhất 195 người thiệt mạng trên đường đi của nó.

6. Bão Katrina năm 2005

Bão Katrina là một trận siêu bão tàn phá miền Đông Nam nước Mỹ và trở thành thiên tai gây thiệt hại lớn nhất về của trong lịch sử nước Mỹ kể từ trận động đất tại San Francisco năm 1906 đến nay. Với áp suất khí quyển ở tâm là 918 mb thủy ngân và vận tốc gió 201 km/h, nó là bão mạnh thứ ba đổ xuống bang Louisiana của nước Mỹ từng được ghi nhận. Mỹ xác nhận đã có 207 người thiệt mạng trong trận bão này khi hai con đê ở New Orleans bị vỡ khiến 80% thành phố bị lụt, có nơi nước dâng cao đến 7,6 mét. Hơn 1 triệu người đã mất nhà cửa vì trận siêu bão này. Hệ thống điện ở khu vực bão đổ bộ bị tàn phá nặng nề và phải mất 2 tháng trời mới khôi phục được.

7. Siêu bão Bopha ở Philippines năm 2012

Bão Bopha cũng là một trong những cơn bão khủng khiếp nhất của lịch sử dự báo khí tượng thế giới. Cơn bão từng gây thiệt hại tính mạng của hơn 500 người dân Philippines. Đất đai, đường sá bị sụt lở vì nước lũ. Gió mạnh làm đổ rạp nhà cửa, cây cối… Bên cạnh đó, những quốc đảo lân cận Philippines cũng bị ảnh hưởng nặng nề khiến tổng con số thương vong do bão Bopha gây ra lên tới 1.146 người và 834 người mất tích.

8. Siêu bão Haiyan ở Philippines năm 2013

Siêu bão Haiyan là một trong những cơn bão khủng khiếp nhất từng xuất hiện trong lịch sử ngành dự báo khí tượng thế giới. Khi tiến vào bờ biển Philippines, cơn bão có tốc độ càn quét lên tới hơn 236km/giờ, khiến hơn 700.000 nghìn dân Philippines phải đi sơ tán. Hiện tại con số thương vong do bão Haiyan gây ra ở Philippines vẫn chưa được thống kê chính xác, tuy vậy, quan chức nước này dự báo số người thiệt mạng vì đuối nước bởi cơn bão lịch sử Haiyan có thể lên tới 10.000 người và đây mới là con số tính riêng tại tỉnh Leyte

Read More

Ảnh hưởng của bão đến con người và môi trường sống

  Đối với đời sống con người

Bão là một trong những tai biến thiên nhiên mang lại hậu quả nặng nề về người và của cho các quốc gia nó đi qua. Một cơn bão lớn có thể càn quét hết cơ sở vật chất như nhà cửa, trường học, bệnh viện, các công trình giao thông, công trình văn hóa,…và thảm hại hơn là hằng năm nó càn quét hàng triệu người trên thế giới.

Theo ước tính thiệt hại do bão lũ gây ra ở vùng nhiệt đới tính trong thời gian từ năm 1870 - 1970 thiệt hại tới 1.500 triệu USD về tài sản và trên 5.000 người thiệt mạng mỗi năm, con số này ở Mỹ là 300 triệu USD về tài sản mỗi năm, đặc biệt có trường hợp trên 2 tỉ USD (cơn bão Betxi 9/1965), cơn bão Vera (9/1969) đã làm Nhật thiệt hại trên 1.280.000.000 USD, 5000 người chết, 36.000 người bị thương và đổ 140.000 ngôi nhà.

Bão đi qua để lại hậu quả vô cùng nặng nề khác. Các dịch bệnh lây lan trong cộng đồng, cơ sở y tế, thuốc men, lương thực thiếu trầm trọng, các hoạt động sản xuất bị ngưng trệ làm cho kinh tế bị đình đốn, kém phát triển. Sau những cơn bão là những cơn mưa kéo dài thêm đến vài ngày gây ngập lụt khiến cho hậu quả của bão lại càng lớn hơn.

Ảnh hưởng đến môi trường

Không những gây thiệt hại lớn về con người và cơ sở vật chất, sau mỗi cơn bão môi trường sống cũng bị tàn phá và ô nhiễm nặng nề. Cảnh quan thiên nhiên bị cuốn đi cùng với những cơn bão, môi trường bị ô nhiễm do hóa chất từ các khu công nghiệp, chất thải từ sinh hoạt và sản xuất bị ùn tắc, sự lây lan của các dịch bệnh… đặc biệt là vùng cửa sông và ven biển.

Động vật có thể hoặc là bị giết chết bởi cơn bão hoặc là bị ảnh hưởng gián tiếp thông qua những thay đổi trong môi trường sống và thực phẩm sẵn có do gió lớn, bão và lượng mưa dữ dội . Nguy cơ tuyệt chủng loài có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Các cơn bão mang theo gió mạnh làm sụp đổ thảm thực vật và gây ra những thay đổi đáng kể trong cấu trúc hệ sinh thái. Ngoài tác động đến động vật, bão và sóng nguy hiểm có thể di chuyển một lượng lớn cát và cuối cùng định hình lại cảnh quan ven biển. Mưa lớn sau bão có thể gây trượt lở đất ở vùng núi ảnh hưởng làm thiệt hại về người và lấy đi môi trường sống của con người cũng như sinh vật. Ô nhiễm môi trường sau bão là nguyên nhân làm cho các dịch bệnh hoành hành, thoái hóa môi trường sống của con người

Read More

Bão và áp thấp nhiệt đới - khái niệm và nguyên nhân

1.  Khái niệm:

        - Bão – xoáy thuận nhiệt đới là một hệ thống hoàn lưu với đường đẳng áp có dạng gần tròn và gradient khí áp nằm ngang 20mb/100km gây tốc độ gió lớn, có xoáy dữ dội kem theo mưa to, hoạt động trong không gian rộng lớn có đường kính tới 700 – 800km. Tùy theo tốc độ gió mạnh nhất ở vùng gần tâm mà xoáy thuận nhiệt đới được phân chia thành áp thấp nhiệt đới hay là bão.

       - Áp thấp nhiệt đới là một xoáy thuận nhiệt đới có sức gió mạnh nhất vùng gần tâm đạt từ cấp 6 đến cấp 7 (tức là từ 39 - 61 km/giờ).

Bản chất bão là một vùng áp thấp khá sâu, phát triển trên rãnh nội chí tuyến ở vùng biển nhiệt đới.

2. Nguyên nhân:

        Nguyên nhân hình thành bão rất phức tạp và cho đến nay hầu như cũng chưa được giải thích đầy đủ. Có thể nó rằng, nguồn gốc của bão nhiệt đới là từ các xoáy thuận, tức là các vùng áp thấp có dòng không khí xoáy vào tâm. Xoáy thuận được hình thành có thể là do sự giảm áp suất không khí khi không khí bốc lên cao tạo nên dòng khí xoáy từ ngoài vào trong, cũng có thể do sự hội tụ của hai khối khí có tính chất khác nhau tạo nên dòng khí xoáy từ ngoài vào trong, cũng có thể do sự hội tụ của hai khối khí có tính chất khác nhau tạo nên xoáy thuận ngay trên mặt front. Xoáy thuận từ Bắc bán cầu có không khí xoáy từ dưới lên trên, từ ngoài vào trong theo hướng ngược chiều kim đồng hồ, khí áp cũng giảm từ ngoài vào tâm và gradient khí áp thì rất lớn, do đó mà tạo nên gió mạnh.

        Xoáy thuận nhiệt đới ở Bắc bán cầu thường xảy ra trên đường hội tụ nội chí tuyến khi cường độ hội tụ giữa gió Tín phong và gió mùa Tây Nam được tăng cường. Bão ở Việt Nam là từ Tây Thái Bình Dương hoặc từ Biển Đông đổ bộ vào, bão được hình thành trên biển, di chuyển theo hướng tây, vào đất liền, do ma sát dần dần cũng sẽ tan đi.

* Từ những vùng áp thấp, sau đó phát triển mạnh mẽ tạo chuyển động xoáy và phát triển thành bão khi có sự kết hợp của các điều kiện sau:

- Nhiệt độ bề mặt nước biển phải cao trên 26⁰C để nước bốc hơi mạnh, không khí thăng lên tạo nên một vùng áp thấp, là nguồn gốc đầu tiên của bão. Điều này chỉ có thể xảy ra ở các vĩ độ thấp và trong mùa nóng của năm.

- Phải tạo ra được một độ xoáy cần thiết để hình thành hoàn lưu xoáy thuận. Tức là phải có sự giao nhau của hai khối khí, tạo điều kiện cho đối lưu phát triển. Chính vì vậy mà ở dải hội tụ nhiệt đới, nơi gặp gỡ của hai luồng gió Tín phong ở hai bán cầu hoặc tín phong bán cầu này hội tụ với tín phong bán cầu kia sau khi vượt xích đạo và đổi hướng là nơi dễ phát sinh xoáy thuận nhiệt đới nhiều nhất.

- Lực coriolit phải đủ lớn để tạo nên chuyển động xoáy: Tuy có điều kiện để hình thành hoàn lưu khép kín nhưng nếu trong vùng xích đạo thì bão cũng không hình thành do lực coriolit không đủ lớn để tạo nên chuyển động xoáy. Bão thường hình thành trong phạm vi 5 – 20⁰ vĩ hai bên xích đạo.

Gradient khí áp ở gần vùng trung tâm xoáy thuận có thể lớn tới 20 – 25mb/1⁰ kinh tuyến. Điều đó dẫn đến sự xuất hiện gió mạnh trong bão, đạt tới 60 – 80m/s, thỉnh thoảng tới hơn 100m/s.

Read More

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại - kì quan thứ 6 và 7

6.Tượng thần Mặt Trời ở Rhodes

Tượng Helios, tranh khắc gỗ của Martin Heemskerck

Tượng thần Mặt Trời ở Rhodes là tượng đồng khổng lồ thể hiện vị thần mặt trời Helios - vị thần bảo hộ của thành Rhodes - đã có công giúp thành phố thoát khỏi cuộc bao vây của vua xứ Macedonia là Demetrios I Poliorcetes vào năm 305 trước Công nguyên. Theo nhiều giả thiết được đặt tại thành phố Rhodes, thủ phủ của đảo Rhodes, Ai Cập, tượng được xây dựng năm 280 TCN và sụp đổ trong một trận động đất vào năm 224 TCN. Tượng cao khoảng 105 feet (33 mét).

7.Hải đăng Alexandria

 

Hải đăng xây dựng dưới thời vua Ptolemy I, khánh thành khoảng năm 201 TCN dưới thời vua Ptolemy II, bị sụp đổ hoàn toàn năm 1303 trong một trận động đất nghiêm trọng. Ngoại trừ Kim tự tháp ở Giza, hải đăng là công trình cao nhất trong thế giới cổ đại. Hải đăng đặt ngay lối vào cảng Alexandria, gồm 3 tầng, chiều cao khoảng 135 m. Bậc dưới cùng hình vuông, gồm nhiều phòng cho bộ phận canh gác hải đăng thường trực, gia súc và lương thực. Lối vào được tôn cao, đi vào bằng con đường dốc bắt đầu từ phần nền bao quanh tháp. Bên trong bậc hình vuông thấp hơn là một vách tường đỡ các phần trên của hải đăng, đến được phần trên này bằng con đường dốc xoáy trôn

Read More

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại - kì quan thứ 5

5.Lăng mộ của Mausolus

Lăng mộ Halicarnassus, tranh khắc gỗ của Martin Heemskerck

Lăng mộ được nữ hoàng Artemisia II xây dựng cho chồng là vua Mausolus của Caria thuộc khu vực Tiểu Á, từ năm 353 TCN đến 351 TCN, nhằm tôn vinh giá trị các thế lực cai trị thời giáo hoàng Jangvonhai. Lăng mộ được xây dựng tại thành phố Halicarnassus, thủ đô xứ Caria, nhờ có 1200 lao động, làm việc miệt mài trong thời gian là 17 năm. Chính từ ngôi mộ vua Mausolus đã là nguồn gốc của từ mausoleum (lăng mộ).

Đến năm 1494, những Hiệp sĩ Thánh Gioan, một nhóm hiệp sĩ trong cuộc Thập tự chinh đã sử dụng những khối đá cẩm thạch của phần nền ngôi mộ để xây một lâu đài vào năm 1522. Hầu hết các khối đá ở đây được cắt thành từng mảnh nhỏ để xây lâu đài. Ngày nay lâu đài này vẫn còn tồn tại với những mảnh đá cẩm thạch được tách riêng khỏi ngôi mộ của vua Mausolus.

Read More

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại - kì quan thứ 4

4 Đền Artemis

.

Đền thờ thần Artemis, tranh khắc gỗ của Martin Heemskerck

Đền thờ nữ thần săn bắn Artemis, còn được gọi là đền thờ Diana được xây dựng từ đá cẩm thạch bởi kiến trúc sư Chersiphron và con là Metagenes, dài 377 feet (115 m), rộng 180 feet (55 m, bao gồm 127 cột đá, ở thành phố Ephesus (nay thuộc Thổ Nhĩ Kì). Đền được bắt đầu xây dựng năm 550 TCN, trải qua quá trình xây dựng lại và mở rộng qua nhiều thời kỳ, lần cuối là năm 430 TCN sau 120 năm. Năm 356 TCN, ngôi đền bị lửa thiêu hủy vào đêm Alexandros Đại Đế chào đời. Một ngôi đền tương tự được xây lại trên nền ngôi đền cũ. Năm 262, người Goth đã đốt ngôi đền lần thứ hai. Chỉ phần nền và một số phần khác của ngôi đền thứ hai còn tồn tại đến ngày nay. Viện bảo tàng Anh ở Luân Đôn còn lưu một số di tích thuộc ngôi đền thứ hai.

Read More

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại - kì quan thứ 3

3.Tượng thần Zeus ở Olympia

Tượng thần Zeus ở Olympia, tranh khắc gỗ thế kỉ 16

Được xây dựng vào năm 470-460 trước Công nguyên, cao 40 ft, rộng 22 ft, tạc hình thần Zeus ngồi trên ngai vàng, với làn da được làm từ ngà voi; râu, tóc, áo choàng làm bằng vàng. Tay phải cầm tượng thần Victory có cánh biểu tượng cho chiến thắng trong các kỳ Thế vận hội, tay trái cầm vương trượng trang trí hình chim đại bàng bằng kim loại, tượng trưng cho quyền lực tối cao của vị vua trong các vị thần. Đầu thần Zeus trang điểm vòng hoa ôliu. Ngai vàng làm bằng gỗ tuyết tùng và ngà. Chân thần đặt lên một ghế lớn. 

Read More

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại-kì quan thứ 2

2.Vườn treo Babylon

Vườn treo Babylon-tranh khắc màu thế kỉ 16 của Martin Heemskerck

Vườn treo Babylon, cũng được gọi là vườn treo Semiramis, là một công trình do vua Nebuchadrezzar II xây dựng năm 603 trước Công nguyên, trong đó cây được treo trên mái hiên, nhằm khuây khỏa nỗi nhớ quê hương xứ Medes của bà vợ vua Nebuchadnezzar II là Amyitis
Trong vườn treo có một hệ thống đài phun nước gồm hai bánh xe lớn liên kết với nhau bằng dây xích có gắn thùng gỗ. Khi bánh xe quay, dây xích và thùng nước cũng chuyển động đưa nước ở một cái bể phía dưới lên trên cao tưới nước cho cây. Để tưới nước cho hoa và cây của khu vườn, các nô lệ phải luân phiên nhau đưa nước từ dòng sông Euphrates lên khu vườn.

Vườn treo được sử gia Berossus mô tả đến đầu tiên năm 270 TCN

Read More

Bảy kỳ quan thế giới cổ đại- kì quan thứ nhất

1. Khu lăng mộ Giza

Kim tự tháp Cheops

Khu lăng mộ Giza, được xây dựng vào khoảng thế kỉ 26 trước Công nguyên, là một tổng thể gồm 3 kim tự tháp với chiều cao đỉnh kim tự tháp cao nhất là 145,75 m. Kim tự tháp Cheops trong quần thể kim tự tháp Giza, do một Pharaoh Vương triều thứ tư (tên là Khufu) xây dựng để làm mộ cho mình, đã huy động hơn 100.000 người lao động trong 30 năm, sử dụng hơn 230 vạn phiến đá nặng 6 tấn, nếu ngày nay dùng xe lửa chuyên chở thì cần đến 60 vạn toa xe. Độ nghiêng của các mặt bên Kim tự tháp vào khoảng 51,5 độ. Chiều cao của mặt nghiêng là 195 m. Bốn mặt của Kim tự tháp nhìn về 4 hướng: chính bắc, chính nam, chính đông và chính tây. Kim tự tháp của vua Chephren nằm phía sau kim tự tháp của Khufu và phía trước là kim tự tháp của Mycerinus. Ba kim tự tháp nhỏ hơn ở phía trước được xây cho ba người vợ của vua Mycerinus. Những kim tự tháp này quay mặt về bốn hướng chính. Tại đây còn có cả tượng nhân sư Sphinx nổi tiếng tạc hình mô phỏng Chephren.

Kim tự tháp là kì quan thế giới duy nhất còn tồn tại hiện nay trong số bảy kì quan thế giới cổ đại.

Read More